Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

0
Chỉnh sửa gần nhất

Khái niệm ăn chay có lẽ không còn quá xa lạ với mọi người. Tuy nhiên không phải ai cũng hiểu được cốt lõi thực sự của việc ăn chay.

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

1. Ăn chay là gì?
2. Ý nghĩa của việc ăn chay
3. Các kiểu ăn chay
4. Tác dụng của việc ăn chay
5. Tác hại của việc ăn chay
6. Lưu ý khi ăn chay
7. Một số món ăn chay phổ biến

Ăn chay là gì?

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

Ăn chay hay còn gọi là ăn lạt, trai giới là một chế độ ăn uống chỉ gồm những thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật (trái cây, rau quả, vv..), có hoặc không ăn những sản phẩm từ sữa, trứng hoặc mật ong, hoàn toàn không sử dụng các loại thịt (thịt đỏ, thịt gia cầm và hải sản) hoặc kiêng ăn các thực phẩm có được từ quá trình giết mổ.

Việc ăn chay có thể do nhiều lý do khác nhau: lý do đạo đức, y tế, tôn giáo, chính trị, môi trường, sức khỏe, văn hóa, thẩm mỹ, kinh tế.

Ăn hay gồm 2 hình thức:

  • Ăn chay trường: ăn chay suốt đời
  • Ăn chay kỳ: ăn vào 4 ngày trong tháng hoặc một vài tháng trong năm.

Ỹ nghĩa của việc ăn chay

Trên thế giới hiện nay có rất nhiều người thực hiện chế độ ăn chay, riêng tại Ấn Độ có hơn 40% dân số là người ăn chay. Tại sao lại có nhiều người ăn chay đến vậy? Nhiều người vẫn không hiểu được mục đích thực sự của việc ăn chay. Và đây là những lý do của những người lựa chọn ăn chay.

1. Ăn chay vì lòng thương xót chúng sanh và tránh nghiệp

Phàm những người ăn chay thế này là những người ăn chay vì tín ngưỡng. Họ thương xót chúng sanh, coi trọng sinh mạng, và vì vậy phát tâm ăn chay. Đây là hình thức ăn chay theo giáo lý nhà Phật.

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

Phật giáo cho rằng, những con vật xuất hiện trong đời sống đều giống con người, đều có kiếp trước kiếp sau như nhau. Do vậy, chúng có thể đã từng có quan hệ họ hàng, gia đình với bạn từ kiếp trước nhưng lại là con vật trong hiện tại. Vì thế, nếu giết hại có thể sẽ mang tội sát sinh.

Không những thế, người ăn chay còn là vì muốn dứt tâm tham nhiễm nơi cõi trần. Cõi trần gian thế tục này còn quá lắm những tham sân si hỉ nộ ái ố, và người ta tin rằng, khi bạn ăn chay, là bạn đã từng bước dứt bỏ tạp niệm xấu xa, thanh lọc tâm hồn. Những món chay với hương vị thanh đạm dễ tiêu hóa cũng giúp con người nhẹ nhàng khỏe khoắn hơn. Thân không mỏi mệt thì tâm mới an yên.

2. Ăn chay vì lý do sức khỏe

Với trường hợp này, người ăn chay hiểu được việc ăn uống theo chế độ ăn chay hợp lý sẽ mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe. Thức ăn chay ít năng lượng và protein nhưng lại nhiều chất xơ, mang tính dưỡng sinh cao, kéo dài tuổi thọ, giảm mỡ máu, giảm nguy cơ ung thư và thực sự là hữu hiệu với những ai đang cần một chế độ ăn kiêng để giảm cân.

3. Ăn chay để bảo vệ môi trường

Nhiều người cho rằng, ăn chay với những món thanh đạm, tự nhiên sẽ giúp bảo tồn những loài vật quý hiếm, có nguy cơ tiệt chủng. Hệ sinh học không còn bị khai thác triệt để, ô nhiễm trầm trọng hơn.

Các kiểu ăn chay

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

Có rất nhiều lý do khiến cho nhiều người, nhiều đối tượng khác nhau có quyết định ăn chay. Người theo đạo Phật ăn chay để tránh sát sanh, giúp tâm nhẹ nhàng, thanh khiết, loại bỏ sân si, thú vui trần thế. Có người ăn chay với mong muốn ngoài tầm với của con người như cầu thi đỗ, cho người thân hết bệnh, tai qua nạn khỏi…Hoặc có người đơn giản bởi vì không thích hoặc không thể ăn thịt động vật.

Bởi vì có nhiều lý do khiến người ta ăn chay nên cũng có rất nhiều kiểu ăn chay khác nhau. Có người ăn chay trường tức là ăn chay suốt đời, số đông hơn là ăn chay kỳ mỗi tháng 2-4-10 ngày hoặc ăn thành từng đợt một vài tháng rồi dừng.

Nguyên tắc chung của ăn chay là sử dụng những thức ăn bao gồm các loại thực vật như rau củ, đậu, ngũ cốc, trái cây, khoai, các loại hạt…Có rất nhiều kiểu ăn chay trên thế giới nhưng phổ biến nhất vẫn là những kiểu sau:

  •  Vegan (Thuần Chay): hoàn toàn không dùng bất kỳ sản phẩm nào liên quan đến động vật, bao gồm: trứng, sữa động vật và các sản phẩm làm từ sữa động vật, trang phục, phụ kiện và giày dép làm từ da hay lông động vật.
  • Vegetarian 1 (Trường chay 1): không dùng trứng, không dùng tỏi, hành và gia vị có mùi nặng, không dùng thịt, cá, hải sản nói chung. Vẫn dùng sữa động vật.
  • Lacto Vegetarian (Trường chay 2): không dùng trứng, không dùng thịt, cá, hải sản nói chung. Vẫn dùng sữa động vật.
  • Lacto Ovo Vegetarian (Trường chay 3): dùng trứng, sữa. Không dùng thịt, cá, hải sản nói chung.
  • Semi – Vegetarian (Bán trường chay): trong này thì còn chia ra thêm 2 loại.
  • Pollo vegetarian: không ăn thịt đỏ và cá nhưng ăn thịt gà.
  • Pesco Pollo Vegetarian: không ăn thịt đỏ nhưng ăn thịt gà và cá.
  • Pescatarian: không ăn thịt, chỉ ăn cá hoặc hải sản.
  • Flexitarian: hạn chế tối đa lượng thịt trong chế độ ăn. Ăn chay đa phần, thỉnh thoảng mới ăn thịt.

Tác dụng của việc ăn chay

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

Ngày nay, người ta ăn chay không chỉ vì muốn trở thành một Phật tử mà vì ăn chay thực sự là phong cách ăn uống mang đến nhiều tác dụng và lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe. Vậy những tác dụng của việc ăn chay là gì?

1. Cải thiện thể lực

Theo blogger Jen Miller, “rất nhiều vận động viên, từ các ngôi sao quần vợt đến các nhà vô địch thể hình, đều đang theo một chế độ ăn chay để cải thiện thành tích”. Đó là vì chế độ ăn từ thực vật được cho là mang lại cho con người “nhiều năng lượng, ít nhức mỏi và tốt cho sức khỏe hơn”.

Julieanna Hever, tác giả sách về chế độ dinh dưỡng thuần thực vật, cũng xác nhận rằng những vận động chọn chế độ ăn từ thực vật có tốc độ hồi phục nhanh hơn có thể tăng cường tối đa việc tập luyện để cải thiện thành tích.

2. Tăng cường trao đổi chất

Ăn chay giúp cho hệ thống tiêu hóa của bạn được nghỉ ngơi, giúp làm tăng tốc độ trao đổi chất và đốt cháy calo hiệu quả hơn. Nó có thể điều chỉnh hệ thống tiêu hóa của bạn và cải thiện nhu động ruột.

3. Hỗ trợ giảm cân

Giảm cân có thể được xem như là kết quả trực tiếp của việc ăn chay hoặc ăn thuần chay, vì rằng những chế độ ăn này “có xu hướng giảm dung nạp các loại chất béo, và người ăn chay có có xu hướng ăn những khẩu phần nhiều chất béo không bão hòa đa hơn là chất béo bão hòa so với người không ăn chay.

Lợi ích hỗ trợ giảm cân của việc ăn chay cũng đã từng được chứng minh trong nhiều nghiên cứu khoa học, với những ghi nhận rằng khối lượng cơ thể của nhóm ăn chay luôn giảm nhiều hơn so với những người chọn các chế độ ăn khác.

4. Ăn chay tốt cho não

Ăn chay làm tăng sản xuất các yếu tố dinh dưỡng cho hệ thần kinh não, chuyển tế bào gốc của não thành tế bào thần kinh mới, kích hoạt sức khỏe thần kinh, giúp bảo vệ các tế bào não khỏi những thay đổi liên quan với bệnh Alzheimer và bệnh Parkinson.

5. Giảm huyết áp

Huyết áp của người ăn chay trường thường có khuynh hướng thấp hơn người ăn mặn và ít tăng huyết áp theo tuổi hơn. Các nghiên cứu cho thấy: càng ăn nhiều thức ăn từ động vật, huyết áp càng có khuynh hướng tăng cao. Tuy nhiên, cũng không nên bỏ qua các yếu tố về lối sống có ảnh hưởng tốt đến huyết áp. Người ta còn thấy ở người ăn chay ít có ảnh hưởng đến huyết áp hơn là người ăn thịt

6. Giảm triệu chứng bệnh xương, khớp

Lợi ích của việc ăn chay cho một số bệnh nhân viêm khớp dạng thấp là làm giảm hẳn triệu chứng bệnh về khớp. Đối với thoái hóa khớp, ăn chay không trị được bệnh, nhưng ăn chay trường có thể đóng vai trò trong việc phòng ngừa bệnh. Người ăn chay cũng bị loãng xương như người ăn mặn, nhưng chế độ ăn không có thịt, nhiều estrogen thực vật và hoạt động thể lực nhiều là những yếu tố giúp phòng chống loãng xương.

7. Mang lại làn da tuyệt vời

Ăn chay giúp giải độc cơ thể của bạn và điều chỉnh các chức năng của các cơ quan khác, như gan và thận, kết quả là làn da khỏe mạnh.

Tác hại của việc ăn chay

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

Việc ăn chay sẽ trở nên rất có lợi cho cơ thể, sức khỏe, vóc dáng, tinh thần nếu bạn biết tận dụng theo các nguyên tắc nhất định. Nhưng nếu bạn ăn chay không đúng cách sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe.

1. Bệnh tim mạch

Nếu ăn chay không đúng cách, cơ thể bạn sẽ thiếu trầm trọng vitamin B6, B12 gây thiếu máu hay hủy myelin sợi thần kinh, gây ứ đọng hymocysteine. Axit hymocysteine là một trong những loại axit có khả năng phá vỡ các mạch máu, làm xơ vữa động mạch gây bệnh tim và có thể bị đột quỵ bất cứ lúc nào.

2. Bệnh thiếu máu

Trong động vật có nhiều vi chất dinh dưỡng như chất sắt tái tạo máu, kẽm, vitamin B12…nhưng trong thực vật lại rất ít. Nếu chế độ ăn chay của bạn kéo dài với những món ăn đơn điệu chỉ rau và cơm sẽ gây ra tình trạng thiếu máu, cơ thể mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, phản ứng chậm.

3. Béo phì

Ăn chay đúng cách và có chế độ dinh dưỡng phù hợp sẽ mang lại một vóc dáng đẹp. Nhưng nếu người ăn chay ăn những thực phẩm chứa quá nhiều tinh bột, đường cùng các loại dầu thực vật sẽ sẽ phản tác dụng bởi chúng sẽ kích thích vị giác, làm bạn ăn ngon miệng hơn và vẫn tăng cân như bình thường.

4. Có thể dẫn đến vô sinh

Những người ăn chay quá mức có thể dẫn tới vô sinh do thiếu kẽm. Cả nam và nữ đều cần kẽm trong việc nâng cao bản năng tình dục, đời sống chăn gối. Thực tế, sắt, kẽm đều có sẵn trong thực vật nhưng cơ thể hấp thu kém, không dễ như ở thức ăn có nguồn gốc động vật

Xem thêm: Những đối tượng không nên ăn chay

Lưu ý khi ăn chay

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

Bác sĩ Lê Quang Hào, Viện Dinh dưỡng quốc gia, cho biết hiện nhiều người cho rằng ăn chay đơn giản là ăn cơm cùng rau, củ, không ăn động vật. Từ đó, người ăn dễ bị thiếu chất, suy kiệt, thậm chí mắc bệnh.

Vì thế, các chuyên gia dinh dưỡng khuyên người ăn chay nên thực hiện theo 3 kiểu ăn chay sau:

  • Ăn các loại rau củ quả, ngũ cốc và trứng, sữa.
  • Ăn các loại rau củ quả, ngũ cốc và sữa.
  • Ăn các loại rau củ quả, ngũ cốc và trứng.

Bác sĩ Lê Quang Hào cũng có khuyến cáo rằng: “Một số chất dinh dưỡng quan trọng chỉ có trong chất đạm có nguồn gốc từ động vật, vì thế người ăn chay nên dùng thêm trứng, hoặc sữa, hoặc đồng thời cả hai để đảm bảo sức khỏe, đảm bảo cân đối khẩu phần ăn. Đồng thời chế độ ăn như vậy cũng không phạm các điều cấm kỵ, sát sinh”

Ngoài việc bổ sung thêm trứng, sữa trong khẩu phần ăn, người ăn chay cũng nên tăng cường thêm các chất béo có lợi cho cơ thể, giảm năng lượng từ ngũ cốc. Sử dụng thêm các thực phẩm bổ sung như omega-3, omega-6 giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ung thư, cao huyết áp.

Bên cạnh đó, người ăn chay cũng cần đảm bảo ăn uống đủ bữa tránh tình trạng cơ thể mệt mỏi. Ngoài 3 bữa chính, người ăn chay có thể bổ sung thêm 1, 2 bữa phụ với các loạt hạt, hoa quả.

Với những người mới bắt đầu ăn chay nên dựa theo tư vấn của các chuyên gia dinh dưỡng để có được chế độ ăn chay hợp lý.

Một số món ăn chay phổ biến

Ăn chay là gì? Những điều cần biết khi ăn chay

  • Món bánh chay: Bánh bèo chay, Bánh canh, Bánh giò, Bánh mì chay, Bánh táo, Bánh trôi ngũ sắc…
  • Món chay rau củ: Đậu luộc, Nộm rau củ, Salad rau củ, Xúp lơ luộc, Bí đỏ dầm…
  • Món xào chay: Mướp xào, Đậu phụ xào giá đỗ, Phở xào chay, Rau củ xào chay, Rau muống xào…
  • Món bún chay: Bún chả giò chay, Bún riêu chay, Bún trộn chay, Bún gạo xào chay…
  • Món mì chay: Mì căn cuộn kho với cà rốt, Mì căn hấp, Mì Ý cuốn măng tây, Mì Ý xốt cà…
  • Món chả chay: Chả đậu phụ, Chả tàu hủ nướng, Chả lụa rim nắm, Chả viên sốt cà chua…
  • Món cháo chay: Cháo rau mùng tơi, Cháo rau muống, Cháo nấm chay…
  • Món cơm chay: Cơm chiên ngũ sắc, Cơm chiên đậu, Cơm chiên thập cẩm…
  • Món chay kho: Nấm kho, Đậu phụ kho nước tương, Đậu que kho, Đậu phụ kho dừa…
  • Món gỏi chay: Gỏi đu đủ chay, Gỏi nấm xé phai, Gỏi mít non chay…
  • Món xôi chay: Xôi lạc, Xôi bảy màu, Xôi đỗ xanh, Xôi bắp…
  • Món canh chay: Canh đậu, Canh cà chua, Canh rau củ, Canh nui…
  • Món chè: Chè trôi dừa, Chè thập cẩm, Chè khúc bạch…

Tổng hợp bởi angitoinay.net

Chia sẻ.

Chức năng bình luận đã bị đóng